Δευτέρα, 30 Ιουλίου 2012

Γιάννης Κορδάτος-Για την μικροϊδιοκτησία και τους συνεταιρισμούς

Γιάννης Κορδάτος
Εισαγωγή στη Μελέτη του αγροτικού
Κομμουνιστική Επιθεώρηση, τευχ. 7, Ιούλιος 1923
Αρθρογραφίες στην Κομμουνιστική Επιθεώρηση 1921-1924, εκδόσεις Συλλογή

VIII. Κοινωνικοί όροι της παραγωγής

Πληθυσμός
Στατιστικές πληροφορίες επίσημες και ακριβείς δεν έχουμε. Μπορούμε όμως κατά προσέγγιση να υπολογίσουμε ότι ο γεωργικός πληθυσμός της χώρας είναι τα 70% απέναντι του άλλου πληθυσμού. Ιδιαίτερα για μας πρέπει να γίνουν ειδικές μελέτες στατιστικές, για να μπορέσουμε να βρούμε τις αναλογίες που υπάρχουν ανάμεσα στον γεωργικό πληθυσμό, που είναι και σε μας διαιρεμένος σε τάξεις: 1) σε ακτήμονες (κολλίγους, παρακεντέδες, εμφυτευτές, μεροκαματιάρηδες) 2) μικροϊδιοκτήτες 3) μεσαίους χωρικούς και 4) μεγαλοϊδιοκτήτες. Είναι όμως γεγονός που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση ότι οι δύο πρώτες τάξεις των αγροτών (ακτήμονες και μικροϊδιοκτήτες) βρίσκονται σε πολύ μεγάλη πλειοψηφία απέναντι των μεγαλοϊδιοκτητών και μεσαίων χωρικών. Εννούμε μικροϊδιοκτήτες τους έχοντας κάτω των 50 στρέμματα γης, μεσαίους εκείνους που έχουν 50-1000 στρεμμάτων και μεγάλους ιδιοκτήτες από 1000 στρέμματα και άνω.

Συστήματα ιδιοκτησίας
Στη Θεσσαλία, Μακεδονία, Ήπειρο, ένα μέρος της Λαμίας και της Ευβοίας, επικρατεί ακόμα το μεσαιωνικό σύστημα της δουλοπαροικίας ή το κολλιγικό σύστημα. Στην Αττικοβοιωτία δε και εν μέρει στην Πελοπόννησο κ' Επτάνησο ισχύει ακόμα και ο "εμφυτευτικός θεσμός" του Ρωμαϊκού Δικαίου. Στην Αιγιαλεία (Πελοπόννησος) μονάχα υπάρχουν 6-7 χιλιάδες στρέμματα που καλλιεργούνται κατά το εμφυτευτικόν σύστημα. Στην Αττική περί τα 45 μεγάλα αγροκτήματα που ανήκουν σε ιδιώτες και στα Μοναστήρια. Μεταξύ των μεγαλυτέρων γαιοκτημόνων συγκαταλέγονται τα Μοναστήρια καθώς και το Δημόσιο.

[...]

Οικονομική κατάσταση των γεωργών
Όσον αφορά τους κολλίγους, παρακεντέδες, μεροκαματιάρηδες (κουλουκτζήδες) και εμφυτευτές είναι γνωστή η οικονομική τους κατάσταση. Αυτοί είναι πραγματικοί σκλάβοι των τσιφλικάδων. Ας εξετάσουμε τώρα τη θέση των μικροϊδιοκτητών. Παίρνουμε ως βάση την Πελοπόννησο, τον κατεξοχήν τόπο της μικροϊδιοκτησίας. Κατά μέσον όρο ο κάθε γεωργός έχει ένα ζευγάρι που μπορεί να καλλιεργήση 200 στρέμματα, δεν έχει όμως παραπάνω από 20-30 στρέμματα γης, που έχουν απόδοση και στις πιο καλύτερες ακόμα χρονιές τόση, όση αρκεί για να ψωμοζήση μια γεωργική οικογένεια. Γι αυτό, η μικροϊδιοκτησία είναι μάλλον φαινομενική. Απόδειξη ότι τα 8/10 των μικροϊδιοκτησιών είναι υποθηκευμένες. Δυστυχώς δεν υπάρχει καμία επίσημη στατιστική για τις υποθήκες, ούτε κτηματολόγιο. Πάντα όμως ο υπολογισμός μας είναι μέσα στην πραγματικότητα. Η τοκογλυφία σε παλιότερη εποχή, είναι πασίγνωστο και πανθομολογούμενο, ήταν μια αγιάτρευτη πληγή για τους αγρότες, αλλά και σήμερα εξακολουθεί ακόμα να λυμαίνεται τους αγροτικούς πληθυσμούς. Σύμφωνα με τις ανωτέρω συνθήκες που δεν είναι υποθετικές, ο μικροϊδιοκτήτης δεν είναι τίποτ' άλλο παρά ένας προσωρινός ενοικιαστής του κτήματός του, που σε περίπτωση αφορίας, επειδή δεν θα 'χει να πληρώση το χρέος του, θα χάσει το χωράφι του ή τ' αμπέλι του. Άμα σηκωθή το Δικαιοστάσιο, οι μικροϊδιοκτήτες κατά 80% θα χάσουν τα κτήματά τους και θ' απειληθή εξέγερση στα χωριά ασφαλώς.

Το Κόμμα μας οφείλει και πρέπει να προσέξει την κατάσταση αυτήν των μικροϊδιοκτητών. Μπορούμε, όχι μοναχά για τους κολλίγους και τους εμφυτευτές, να ζητήσουμε την άμεσο και χωρίς αποζημίωση απαλλοτρίωση ολόκληρων των τσιφλικιών και εμφυτευτικών κτημάτων και την παροχή δανείων (χωρίς τόκο) από το Κράτος στους κολλίγους, εμφυτευτές, κλπ, αλλά και την άμεσον απαλλοτρίωση των υποθηκών που βαραίνουν την μικροϊδιοκτησία.

[...]

Συνεταιρισμοί
Μιλούμε σε ιδιαίτερο κεφάλαιο για τους γεωργικούς συνεταιρισμούς, γιατί πρέπει να δώσουμε όλως διόλου ιδιαίτερη προσοχή στο ζήτημα αυτό. Η συνεταιριστική κίνηση και οργάνωση των αγροτών επί των ημερών μας δεν είναι αυθόρμητη, αλλ' επιβλήθηκε από το Κράτος (νόμος 602-1915). Σε παλαιότερη εποχή, σε πολλά μέρη της Τουρκοκρατούμενης Ελλάδος ήκμασαν οι διάφοροι αυθόρμητα και από οικονομικές ανάγκες δημιουργηθέντες τότε συνεταιρισμοί στον τύπο των cooperatives. Μάλιστα και κοινότητες ολόκληρες υπήρχανε που λειτουργούσανε σαν κοπερατίβες (Αμπελάκια, χωριά Πηλίου, Αλμυρός, τα νησιά Ύδρα, Σπέτσαι κλπ). Επίσης υπήρχανε και άλλοι συνεταιρισμοί (τυροκομικοί και κτηνοτροφικοί Μακεδονίας και Ηπείρου και τα κινιάτα της Κρήτης), οι σημερινοί συνεταιρισμοί όμως είπαμε μάλλον είναι δημιούργημα αυθαίρετο του Κράτους. Μόνον στην Μεσσηνία και κάπως στη Μακεδονία το συνεταιριστικό πνεύμα σήμερα έχει κάποια οντότητα πραγματική και η συνεταιριστική ιδέα βγαίνει σαν αποτέλεσμα ανάγκης οικονομικής των συνεταιριζομένων χωρικών ή αγροτών. Κατά τη στατιστική υπάρχουν παραπάνω από 1300 συνεταιρισμοί, απ' αυτούς περί τους 800 είναι πιστωτοί, 75 παραγωγικοί, περί τους 110 προμηθευτικοί. Υπάρχει ακόμα Συνομοσπονδία Συνεταιρισμών, στα χαρτιά όμως. Η οικονομική δράση των συνεταιρισμών είναι πολύ δυσανάλογη προς τον αριθμό των μελών και τα κεφάλαια που διαθέτουν. Οι περισσότεροι απ' αυτούς υπάρχουν κατά τύπους και διοικούνται και διευθύνονται από τους ίδιους τοκογλύφους και μεγαλοϊδιοκτήτες και δικολάβους των χωρικών. Το Κόμμα μας, έχοντας υπόψη ότι οι Συνεταιρισμοί είναι πια γεγονός, οφείλει να δώση μεγάλη σημασία στο ζήτημα αυτό και να διαθέση τις δυνάμεις του για το ξύπνημα των χωρικών στο να διώξουν από τους συνεταιρισμούς τα εχθρικά κι επικίνδυνα γι' αυτούς στοιχεία (εμπόρους, πλουσίους, χωρικούς, τοκογλύφους, δικολάβους, γεωπόνους κλπ). Μαζί όμως πρέπει να καταβάλλουμε κάθε προσπάθεια να "κατακτήσουμε" εκείνους τους συνεταιρισμούς που εκπροσωπούν συμφέροντα οικονομικά των ακτημόνων γεωργών ή μικροϊδιοκτητών και να εξηγούμε στους αγρότες το επιζήμιο και επικίνδυνο γι' αυτούς και τα συμφέροντά τους, το να κηδεμονεύη το Κράτος τους συνεταιρισμούς των. Αυτή την κηδεμονία του Κράτους επί των συνεταιρισμών πρέπει να την καταπολεμήσουμε.

Εάν δεν δώσουμε την ανάλογη σημασία το ζήτημα της σταδιοδρομίας, της εξελίξεως, και του οικονομικού ρόλου των συνεταιρισμών στο μέλλον και βλέπουμε το ζήτημα αυτό με μοιρολατρικήν αντίληψη, τότε δεν θ' αργήσουμε πολύ γρήγορα ν' αντιμετωπίσουμε τους γεωργικούς συνεταιρισμούς ως αντιδραστικούς και οικονομικούς οργανισμούς.

15 σχόλια:

  1. Νομίζω ότι γενικότερα η αριστερά πρέπει να περάσει (και γρήγορα) σε κινήσεις διαχειριστικές (υποστήριξη άνεργων, εναλλακτικές επιχειρήσεις με χαμηλό κόστος κτλ, συνεταιρισμούς). Η ιδεολογική μάχη και η μάχη για την παραγωγική διαδικασία έχουν χαθεί προ πολλού (δεν ενδιαφέρει κανένα αν είναι σκλάβος), η μάχη για τη φύση έχει χαθεί (δεν νοιάζεται κανείς για το περιβάλλον), η μάχη για την τεχνολογία έχει χαθεί, το μόνο πεδίο αντιπαραθέσεις που είναι ακόμα ανοιχτό είναι η αναπαραγωγή της καθημερινότητας.

    Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος ο Ελληνικός λαός να καταλάβει τι είναι η Χρυσή Αύγη, να τα βρει σε όλα μαζί της, και τα ποσοστά της να πάνε στο 45%.

    Σπύρος

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Σπύρο,

      Η "αριστερά" γενικώς δεν θα περάσει σε κάτι, απλώς επειδή δεν υφίσταται "αριστερά γενικώς."

      Οι κομμουνιστές πρέπει να είναι ανοιχτοί ΚΑΙ σε διαχειριστικού τύπου αιτήματα, και ήδη είναι. Οι προτάσεις για την υγεία ή την ανεργία ή τα σχολειά, πχ, τέτοιες είναι. Από εκεί και πέρα, περαιτέρω παρμεβάσεις, στην κατεύθυνση πχ της οργάνωσης της κοινωνικής αλληλεγγύης, θέλουν χρήμα και το χρήμα δεν το πολυέχουν οι κομμουνιστές, παρά τα περί αντιθέτου θρυλούμενα στην χώρα της φαιδράς πορτοκαλέας. Πόσο μάλλον μετά τα αποτελέσματα των εκλογών. Δεν θέλω να κάνω εικασίες, αλλά είναι πιθανόν η τακτική υποχώρηση στη Χαλυβουργία να είναι πρωτίστως θέμα οικονομικής εξάντλησης. Δεν παίζουμε εφ ίσοις όροις, ούτε με τον πάνοπλο μηχανισμό καταστολής του κράτους, ούτε με τον πλούτο του κεφαλαίου.

      Νομίζω ότι είναι αντιληπτό αυτό.

      Τώρα, οι "εναλλακτικές επιχειρήσεις" δεν είναι νομίζω πεδίο για κομμουνιστική παρέμβαση, και δεν χρειάζεται κιόλας καμία τέτοια για να δημιουργηθούν.

      Διαγραφή
    2. > Οι προτάσεις για την υγεία ή την ανεργία ή τα σχολειά, πχ, τέτοιες είναι

      Ναι αλλά δεν υπάρχει περίπτωση να γίνουν. Θα πρέπει να βρεθεί τρόπος να να κινηθούν προϊόντα, νοσοκομεία κτλ. Η χώρα έχει 1.5Ε ανέργους, που είναι έτοιμοι να πουληθούν σκλάβοι. Πρέπει κάπως να φάνε, να πιουν και να επικοινωνήσουν. Αν δεν μπορέσει η αριστερά (επιμένω), θα μπορέσει η χρυσή αυγή και οι οπαδοί του Freedman.

      Και σε δέκα χρόνια θα μιλάμε για ηρωική αντίσταση και ένα λαό που δεν καταλαβαίνει και άλλα τέτοια.

      Σπύρος

      Διαγραφή
    3. Θα εργοδοτήσει το 1.5 ανέργους η Χ.Α;

      Εγώ κάτι σακούλες του Lidl είδα να μοιράζει, φροντίζοντας όπως πάντα να βγάλει πολλές φωτογραφίες, όπως με τα γαριδάκια που είχε πάει στη Χαλουβουργία όταν οι τσέπες πάρα πολλών ανώνυμων ανθρώπων είχαν γίνει σουρωτήρι.

      Και, με δεδομένο το έγγραφο ΚΥΠ για μισθοδοσία Μιχαλολιάκου απ' το κράτος και την νόμιμη χρηματοδότηση του "κόμματος" επίσης από το κράτος, νομίζω είναι αρκετά τσιγκούνηδες.

      Διαγραφή
    4. 1.5 εκατομμύριο ανέργους, ξέχασα τη λέξη-κλειδί.

      Διαγραφή
    5. > Θα εργοδοτήσει το 1.5 εκατομμύριο  ανέργους η Χ.Α;

      Όχι άμεσα. Θα λειτουργήσει σαν κατασταλτικός μηχανισμός και ιδεολογικός πόλος σε όσους δουλεύουν για 100-150Ε εισόδημα. Ο Hezbollah ακτιβισμός τους είναι αρεστός. Οι απόψεις τούς είναι πάρα πολύ κοντά στην οπτική μια πλειοψηφίας για το τι φταίει.

      Ο μονός τρόπος να πάρεις κόσμο με το μέρος σου τώρα είναι να δώσεις φαΐ, γνωρίζοντας πολύ καλά ότι θα πάρει 30 χρόνια μέχρι να αλλάξουν απόψεις.

      Επίσης, αν έχεις άλλο πλάνο “νίκης” θα ήθελα πολύ να το ακούσω. Όπως έγραψα παραπάνω, οι μεγάλες μάχες έχουν χαθεί, η μάχη για την καθημερινότητα είναι η τελευταία.

      Σπύρος

      Διαγραφή
    6. Οι μεγάλες μάχες δεν δόθηκαν, και η μάχη για την καθημερινότητα είναι η πρώτη.

      Συμφωνώ απολύτως για πώς θα δουλέψει η Χ.Α. Με βάση αυτό, πώς θα ήθελες να δουλέψει το κομμουνιστικό κίνημα; Ως αντι-κατασταλτικός μηχανισμός που θα βαράει όσους δίνουν τα 100-150 ευρώ εισόδημα;

      Προς το παρόν, αυτό που κάνει είναι να κάνει απεργίες όπου μπορεί όπου κόβονται οι μισθοί και να προσπαθεί να απελευθερώσει σωματεία από τον εργοδοτικό έλεγχο. Τελευταίο παράδειγμα η ΟΣΝΙΕ χθες. Αν είχε περισσότερο κόσμο, θα είχε τη δύναμη να κάνει περισσότερα. Δεν τον έχει, γιατί ο κόσμος συγκινείται από σωτήρες πάνω σε άσπρα άλογα, για αυτό και εκφασίζεται σωρηδόν. Δεν γνωρίζω κανένα μαγικό τρόπο να κάνω τον κόσμο να σταματήσει να ονειρεύεται σωτήρες σε άσπρα άλογα και να κατανοήσει ότι αν δεν θέλει να καταλήξει να σφαχτεί μαζικά σε κανα πόλεμο θα πρέπει να πάρει τον δύσκολο δρόμο με μας τους παλαβούς.

      Διαγραφή
    7. > "Δεν τον έχει, γιατί ο κόσμος συγκινείται από σωτήρες πάνω σε άσπρα άλογα, για αυτό και εκφασίζεται σωρηδόν. Δεν γνωρίζω κανένα μαγικό τρόπο να κάνω τον κόσμο να σταματήσει να ονειρεύεται σωτήρες σε άσπρα άλογα και να>κατανοήσει ότι αν δεν θέλει να καταλήξει να σφαχτεί μαζικά σε κανα πόλεμο θα πρέπει να πάρει τον δύσκολο δρόμο με μας τους παλαβούς. "

      Αυτό είναι παραδοχή ήττας (της ιδεολογική που έγραφα πιο πάνω, που είναι τόσο τεράστια και τόσο καθολική που απορώ αν έχει υπάρξει ιστορικό προηγούμενο).

      Το μόνο που μένει στην αριστερά είναι να αρχίσει να υποκαθιστά τις λειτουργίες του κράτους που θα μειωθούν αισθητά (όπως έγραψα παραπάνω) δημιουργώντας συνεταιρισμούς, επιχειρήσεις κτλ.

      Και ξαναλέω, αν έχεις άλλη ιδέα, καλοδεχούμενη.

      Σπύρος

      Διαγραφή
    8. "Αυτό είναι παραδοχή ήττας"

      Αυτό το συμπεραίνεις εσύ. Αν εγώ θεωρούσα ευατόν ηττημένο, δεν θα ανέβαζα 200 και κείμενα το μήνα. Μόνο που το τι θα σήμαινε "νίκη" για μένα δεν περιορίζεται και δεν καθορίζεται από τα όρια της βιολογικής μου ζωής.

      Διαγραφή
    9. @ΣΠΥΡΟΣ: «Το μόνο που μένει στην αριστερά είναι να αρχίσει να υποκαθιστά τις λειτουργίες του κράτους που θα μειωθούν αισθητά (όπως έγραψα παραπάνω) δημιουργώντας συνεταιρισμούς, επιχειρήσεις κτλ.»

      Όπως, λέμε τώρα, «Ειδυλλιακές Αυτοκτονίες στο Πόρτο Κατσίκι, Αυτοχειριαζόμενη GmbH», «Δυαδική Εξουσία S.A., Αυτοδιαχειριζόμενο Μπορντέλο, έδρα: Παρθένοι Νήσοι», κ.ο.κ. (από το επιμορφωτικό φυλλάδιο του ΣΥΡΙΖΑ-ΕΚΜ «Όποιος πρόλαβε τα ΕΣΠΑ είδε: Τι είπε ο Λένιν για τους νέους τομείς ανάπτυξης της πολύμορφης επιχειρηματικότητας», εκδ. "Que chies-tu" ... την «Αριστερά» σας)

      Σιχτιρ

      @Αντώνη μ', πώς τους ανέχεσαι ...

      Διαγραφή
    10. Με βοηθάει να πηγαίνω Ελλάδα και να αποκτώ εκ του σύνεγγυς εμπειρίες με την κατάσταση των πραγμάτων, που δεν είναι και ό,τι ενθαρρυντικότερο...δυστυχώς θέλει σιδερένιο στομάχι το πράμα, πολύ πολύ υπομονή.

      Διαγραφή
    11. Χμμμ – μάλιστα...

      Είχα την αίσθηση ότι συζητάς με κόσμο για να ανταλλάξεις απόψεις (και ίσως να καταλάβεις τι σου γίνετε καλύτερα – η να μάθεις πράγματα που αγνοείς).

      Αν στην πρώτη διαφωνία η απάντηση είναι “σάλτα και γαμήσου ηλίθιε”, μάλλον λάθος χώρο βρήκα για να εκφράσω τις ανησυχίες μου (όσο για το σύριζα-εκμ, γράφω σε φιλο-ΚΚΕ blog προφανώς γιατί το ΚΚΕ μου ήταν συμπαθές και συμφωνούσα με τις θέσεις του).

      Σπύρος

      Διαγραφή
    12. @Σπύρος: Αν απευθύνεσαι σε μένα, έχω δηλώσει ρητά πριν το LR ότι δεν γράφω ιστολόγιο "για να ανταλλάξω απόψεις." Αν είχα τέτοιου είδους στόχους, θα έγραφα για ποδόσφαιρο ή μαγειρική.

      Η περιγραφή του ιστολογίου λέει τα κάτωθι:


      Για το παρόν ιστολόγιο
      Το Lenin Reloaded εκφράζει αποκλειστικά και μόνο τις προσωπικές πολιτικές θέσεις και απόψεις του δημιουργού του. Είναι στρατευμένο στην κομμουνιστική οπτική (όπως την αντιλαμβάνεται φυσικά ο ιστολόγος), και στοχεύει στην ενεργό παρέμβαση στην διαμόρφωση και κατεύθυνση του εργατικού κινήματος. Οι όποιες αναδημοσιεύσεις και μεταφράσεις δεν εξυπακούουν πλήρη ταύτιση των θέσεων και αντιλήψεων των συγγραφέων των κειμένων που εμπλέκονται με τον συγγραφέα του παρόντος ιστολογίου, ούτε βέβαια και το αντίστροφο.

      "ενεργό παρέμβαση στην διαμόρφωση και κατεύθυνση του εργατικού κινήματος" λέει, δεν λέει "ανταλλαγή απόψεων" και "to know us better." Για το ευρύτερο θέμα έχω γράψει εκτεταμένο κείμενο με τίτλο "Περί διαλόγου."

      Αυτά σε περίπτωση που απευθυνόσουν σε μένα.

      Διαγραφή
  2. «Το Κόμμα μας, έχοντας υπόψη ότι οι Συνεταιρισμοί είναι πια γεγονός, οφείλει να δώση μεγάλη σημασία στο ζήτημα αυτό και να διαθέση τις δυνάμεις του για το ξύπνημα των χωρικών στο να διώξουν από τους συνεταιρισμούς τα εχθρικά κι επικίνδυνα γι' αυτούς στοιχεία (εμπόρους, πλουσίους, χωρικούς, τοκογλύφους, δικολάβους, γεωπόνους κλπ).»

    Για τους άλλους το καταλαβαίνω, αλλά τους γεωπόνους γιατί;

    Nephyte_commie

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Προφανώς όχι ως επιστήμονες αλλά ως άμεσα συνδεδεμένους με και εξαρτώμενους από γαιοκτημονικά συμφέροντα την εποχή εκείνη.

      Διαγραφή